|
|
Niniejsza dokumentacja opisuje oprogramowanie TEX Live – dystrybucję TEX-a wraz z programami pomocniczymi, dostępną dla systemów GNU/Linux, różnych wersji Unix (w tym Mac OS X) oraz Windows.
TEX Live można ściągnąć z sieci bądź otrzymać na płytce DVD TEX Collection, dostarczanej swoim członkom przez Grupy Użytkowników Systemu TEX . Część 2.1 omawia pokrótce zawartość tej płytki. Zarówno TEX Live, jak i TEX Collection powstały dzięki zbiorowemu wysiłkowi Grup. W tym dokumencie omówimy głównie samą dystrybucję TEX Live.
TEX Live zawiera skompilowane programy: TEX, LaTeX2e, Metafont, MetaPost, BibTeX i wiele innych oraz bogaty zestaw pakietów makr o wielorakim zastosowaniu, a także fonty i dokumentacje. Wszystko to umożliwia skład publikacji w wielu językach.
Pakiety zawarte w TEX Live są regularnie aktualizowane z serwerów CTAN: http://www.ctan.org.
Lista najważniejszych zmian dokonanych w tej edycji TEX Live znajduje się w części 11.5, na str. 92.
Nie opisujemy tu, czym jest system TEX, a jedynie kwestię instalacji i konfiguracji oprogramowania TEX Live. Początkujący użytkownicy mogą się zapoznać z podstawowymi pojęciami np. w artykule Przewodnik po systemie TEX: texmf-doc/doc/polish/tex-virtual-academy-pl/cototex.html.
TEX Live zawiera oprogramowanie dla wielu platform linuksowych i uniksowych, w tym Mac OS X. Załączone pliki źródłowe pozwalają też na instalację na dodatkowych platformach.
Spośród systemów Windows obsługiwane są tylko wersje 2000 i nowsze. Zaniechano wsparcia dla Windows 9x, ME oraz NT, których obsługa była bardzo pracochłonna (w porównaniu z Linux/Unix). Wprawdzie brak jest oprogramowania na wersje 64-bitowe, ale aplikacje 32-bitowe powinny na nich działać.
W części 2.1 omówiono alternatywne dystrybucje, przeznaczone dla Windows oraz Mac OS X.
TEX Live można zainstalować z płytki DVD lub internetu. Program instalacyjny jest niewielki i pozwala pobrać z sieci wszystkie potrzebne pakiety. Jest to wygodne, gdy potrzebujemy jedynie części oprogramowania TEX Live.
Posiadając płytkę DVD, możemy nie tylko zaistalować TEX Live na twardym dysku, ale i uruchomić programy bezpośrednio z niej (a nawet z obrazu DVD, jeśli nasz system pozwala na jego zamontowanie).
Szczegółowy opis instalacji TEX Live znajduje się w dalszych rozdziałach tego dokumentu, tu podamy jedynie skrócony przepis:
Społeczność TEX-owa jest bardzo aktywna i pomocna, stąd też większość poważnych zapytań nie pozostaje bez odpowiedzi. Przed zadaniem pytania warto je uprzednio dobrze przemyśleć i sformułować, ponieważ respondenci to wolontariusze, wśród których znaleźć się mogą mniej lub bardziej doświadczeni użytkownicy. (Jeśli preferujemy komercyjne wsparcie techniczne, możemy zamiast TEX Live zakupić system u jednego z dostawców, których listę można znaleźć na http://tug.org/interest.html#vendors.)
Oto lista źródeł pomocy, w kolejności przez nas rekomendowanej:
Druga strona medalu to pomaganie tym, którzy mają problemy. Zarówno comp.text.tex, jak i texhax (oraz lista dyskusyjna GUST) są otwarte dla każdego, tak więc zapraszamy do włączenia się, czytania wiadomości i pomagania innym w miarę własnych możliwości. Witamy wśród użytkowników systemu TEX!
Omówimy tutaj strukturę i zawartość dystrybucji TEX Live, a także TEX Collection – płytki DVD, w skład której wchodzi TEX Live.
The TEX Collection DVD zawiera:
CTAN, protext, i texmf-extra nie spełniają przyjętych dla TEX Live wymogów dotyczących swobody kopiowania, wobec tego należy ten fakt uwzględnić przy redystrybucji bądź modyfikacji zawartości wymienionych katalogów.
Poniżej wymieniono ważniejsze podkatalogi głównego katalogu dystrybucji TEX Live. Na płytce live DVD cała dystrybucja TEX Live została umieszczona w katalogu texlive, nie zaś w katalogu głównym (poniżej traktujemy go jako katalog główny we wszystkich odniesieniach do TEX Live).
skompilowane programy TEX-owe, zorganizowane w podkatalogach według platform systemowych;
krótki wstęp z użytecznymi odnośnikami;
źródła wszystkich programów, włącznie z głównymi dystrybucjami Web2C TEX-a i Metafont-a;
różne programy pomocnicze związane z TEX-em, które nie są domyślnie instalowane; dla użytkowników systemów Windows dołączono ponadto szereg programów (edytory, „shelle TeX-owe”), których zwykle brak w typowej instalacji Windows (programy te mogą być szczególnie przydatne dla początkujących);
drzewo katalogów plików pomocniczych i dokumentacji dla programów (patrz: TEXMFMAIN w następnej części);
główne drzewo katalogów formatów i pakietów (zawiera makra, fonty i dokumentacje; patrz: TEXMDIST w następnej części);
drzewo samodzielnych dokumentacji (m.in. podręczniki itp.), niezwiązane z konkretnymi pakietami, zorganizowane według języków.
skrypty, programy i inne dane potrzebne do instalacji; katalog zawiera także „prywatne” dla TEX Live kopie systemów Perl i Ghostscript dla Windows (nie kolidują one z posiadanymi przez użytkownika podobnymi programami i działają tylko w ramach instalacji); poza tym dołączono szybki i wygodny program do podglądu plików postscriptowych (a także PDF) – PS_View dla Windows.
Prócz podkatalogów wymienionych powyżej, katalog główny zawiera skrypty instalacyjne oraz pliki README, w formacie tekstowym lub HTML, w kilku językach (również polskim).
Katalog texmf-doc zawiera, jak wspomniano wyżej, dokumentacje ogólne, np. podręczniki (także po polsku). Dokumentacje programów (man, info, także w formacie PDF) znajdują się w katalogu texmf/doc, zaś dokumentacje pakietów makr, fontów i formatów w katalogu texmf-dist/doc. W odszukaniu konkretnej dokumentacji w dowolnym z wymienionych katalogów mogą pomóc programy texdoc lub texdoctk. Pomocnym może też być plik doc.html, który znajdziemy w głównym katalogu.
Niniejsza dokumentacja w kilku językach znajduje się w katalogu texmf-doc:
W tej części wymieniono wszystkie używane przez system, predefiniowane zmienne specyfikujące drzewa katalogów texmf, omówiono też ich przeznaczenie. Uruchomiając polecenie texconfig conf, zobaczymy wartości tych zmiennych, dzięki czemu łatwo ustalimy, które katalogi w naszej instalacji są przypisane do konkretnych zmiennych.
Drzewo katalogów zawierające podstawowe dla dystrybucji elementy systemu, jak skrypty (np. web2c/mktexdir), i inne pliki pomocnicze oraz ich dokumentację (nie zawiera zatem pakietów makr ani formatów).
Drzewo katalogów zawierające pakiety makr, fontów itp., tak jak są one oryginalnie dystrybuowane; drzewo to może być współdzielone z dowolną dystybucją.
Drzewo katalogów, które administratorzy mogą wykorzystać do przechowywania lokalnych makr, fontów itp., dostępnych dla wszystkich użytkowników serwera.
Drzewo katalogów dla prywatnych makr, fontów itp. użytkownika. Rozwinięcie tej zmiennej zależy domyślnie od wartości przypisanej zmiennej systemowej $HOME (w Windows %USERPROFILE%).
Drzewo katalogów wykorzystywane przez narzędzia texconfig, updmap oraz fmtutil do przechowywania danych konfiguracyjnych (domyślnie w ramach TEXMFHOME).
Drzewo katalogów wykorzystywane przez narzędzia texconfig-sys, updmap-sys oraz fmtutil-sys do przechowywania danych konfiguracyjnych dla całej instalacji.
Drzewo katalogów wykorzystywane przez texconfig, updmap i fmtutil do przechowywania wygenerowanych plików formatów i map fontowych (domyślnie w ramach TEXMFHOME).
Drzewo katalogów wykorzystywane przez texconfig-sys, updmap-sys oraz fmtutil-sys, a także przez program tlmgr do przechowywania wygenerowanych plików formatów i map fontowych dla całej instalacji.
Domyślny układ katalogów:
poprzednie wydanie,
wydanie aktualne:
programy dla GNU/Linux
programy dla Mac OS X
programy dla Windows
określany zmienną TEXMFMAIN
TEXMFDIST
TEXMFDOC
TEXMFSYSVAR
TEXMFSYSCONFIG
TEXMFLOCAL, katalog zachowywany od wydania do wydania,
prywatne pliki konfiguracyjne poprzedniego wydania:
prywatne pliki konfiguracyjne dla bieżącego wydania:
TEXMFVAR
TEXMFCONFIG
TEXMFHOME prywatne makra, fonty itp.
Standardowy TEX został zamrożony, ale jest i będzie w przyszłości dostępny w dystrybucji. TEX Live zawiera ponadto kilka wersji rozszerzonych standardowego TEX-a:
Poniżej zestawiono inne najczęściej używane programy dostępne w dystrybucji TEX Live:
tworzenie spisów bibliograficznych;
tworzenie posortowanych skorowidzów;
konwersja DVI do PostScript;
przeglądarka plików DVI dla X Window;
sterownik dla drukarek HP LaserJet;
konwerter DVI do/z tekstu ASCII;
programy do manipulacji stronami w plikach DVI;
konwersja DVI do PDF, metoda alternatywna w stosunku do wspomnianego wyżej programu pdfTEX (pakiety ps4pdf i pdftricks dostarczają kolejnych możliwości);
narzędzia do manipulacji na plikach postscriptowych;
kontrola syntaktyki plików LATEX-owych;
programy uruchamiające dla ConTEXt;
postprocesor dla TEX-a konwersji do HTML i XML.
Zawartość drzew texmf na TEX Live została do celów instalacji zorganizowana w szereg „zestawów” (collections), z których każdy posiada zbiór „pakietów” (packages; jest ich obecnie ponad 2500). Normalna instalacja pozwala użytkownikowi skopiować z DVD na twardy dysk jeden lub więcej zestawów, można też zainstalować jedynie pojedynczy pakiet.
Zestawy pozwalają lepiej dobrać instalowane składniki, a także określić, jakie języki będą obsługiwane po instalacji. Najważniejszy zestaw, wymagany dla większości zastosowań, to „basic”. Zestawy „latex” i „pdftex” są rekomendowane dla większości użytkowników. Pozostałe zestawy są opcjonalne.
Oto dostępne zestawy i krótki opis ich zawartości:
Plik tlpdb/texlive.tlpdb (wykorzystywany podczas instalacji) zawiera spis wszystkich plików w każdym pakiecie.
TEX Live zawiera wiele wysokiej jakości fontów skalowanych. Patrz http://tug.org/fonts oraz texmf-doc/doc/english/free-math-fonts-survey.
Instalację TEX Live uruchamiamy skryptem install-tl (install-tl.bat dla Windows) z płytki TEX Collection DVD bądź dostępnym w pobranym z sieci pakiecie instalacyjnym.
Dalsze kroki omówiono dokładniej w następnych częściach.
Poniżej > oznacza prompt systemu; to, co wpisuje użytkownik, zaznaczono pogrubieniem. W systemach zgodnych z Unix należy wykonać w oknie terminala:
Do uruchomienia w trybie graficznym (GUI) wymagany jest w systemie moduł Perl/TK:
Kompletny wykaz dostępnych opcji otrzymamy, uruchamiając:
Uwaga dotycząca uprawnień w Unix: program instalacyjny będzie respektował aktualną wartość umask. Jeśli więc chcemy, aby instalacja była dostępna dla innych, to musimy ustawić wartość np. umask 002. Więcej informacji na temat umask znajdziemy w podręcznikach systemu operacyjnego.
Jak wspomniano w części 2.1, dla Mac OS X przygotowano odrębną dystrybucję MacTEX (http://tug.org/mactex), w tym wypadku należy użyć dedykowanego programu instalacyjnego, gdyż zmienia on w specyficzny sposób ustawienia systemu, w szczególności pozwala na łatwe przełączanie pomiędzy różnymi dystrybucjami TEX-a dla Mac OS X: MacTEX, gwTEX, Fink, MacPorts,…
MacTEX jest oparty na TEX Live i główne drzewa katalogów są dokładnie te same, jedynie dodawane są katalogi ze specyficznymi dla systemu Mac OS X dokumentacjami i aplikacjami.
Gdy używamy instalatora pobranego z sieci (bądź program ten nie uruchamia się automatycznie po włożeniu DVD do napędu), należy uruchomić install-tl.bat (np. podwójnym kliknięciem myszy). Można to uczynić także z linii poleceń – gdy katalog zawierający ten plik jest bieżącym, wystarczy uruchomić:
W linii poleceń można też podać ścieżkę do programu, np.:
Instalacja w trybie tekstowym wymaga podania:
Wszystkie dostępne opcje wyświetlimy uruchamiając:
Rysunek 1 przedstawia główny ekran programu install-tl w trybie tekstowym w systemie Unix. W tym trybie nie używamy ani klawiszy kursora, ani myszy, tylko wyłącznie klawiszy cyfr i liter (uwaga: duże i małe litery są rozróżniane!). Wybraną opcję zatwierdzamy klawiszem Enter. Instalator w trybie tekstowym jest dlatego tak prosty, by działał na możliwie wielu platformach, nawet wyposażonych w ubogie biblioteki Perla (dla Windows załączono taki właśnie podzbiór dystrybucji Perla).
Rysunek 2 pokazuje instalator w trybie graficznym (zrzut ekranu w systemie Windows).
Program instalacyjny jest z założenia na tyle prosty, że szczegółowe wyjaśnienia są zbędne. Podamy jednak kilka uwag dotyczących różnych opcji i dostępnych podmenu.
|
Available sets of binaries: (Dostępne zestawy programów dla:)
=============================================================================== a [ ] alpha-linux DEC Alpha with GNU/Linux b [ ] amd64-freebsd x86_64 with FreeBSD c [ ] hppa-hpux HP-UX d [ ] i386-freebsd Intel x86 with FreeBSD e [X] i386-linux Intel x86 with GNU/Linux f [ ] i386-openbsd Intel x86 with OpenBSD g [ ] i386-solaris Intel x86 with Sun Solaris h [ ] mips-irix SGI IRIX i [ ] powerpc-aix PowerPC with AIX j [ ] powerpc-linux PowerPC with GNU/Linux k [ ] sparc-linux Sparc with GNU/Linux l [ ] sparc-solaris Sparc with Solaris m [ ] universal-darwin universal binaries for MacOSX/Darwin o [ ] win32 Windows p [ ] x86_64-linux x86_64 with GNU/Linux
|
Rysunek 3 pokazuje (w trybie tekstowym) wybór platformy (systemu operacyjnego). Domyślnie instalowane są tylko programy dla bieżącej platformy, ale menu to pozwala wybrać także zestaw dla innych platform. Może być to przydatne do instalacji na serwerze i współdzielenia zasobów w sieci dla różnych systemów operacyjnych bądź dla instalacji dla kilku systemów na tej samej maszynie.
|
Select a scheme: (Wybór schematu do instalacji:)
=============================================================================== a [ ] TeX Live basic scheme b [ ] TeX Live scheme for ConTeXt c [X] TeX Live full scheme d [ ] GUST TeX Live scheme e [ ] GUTenberg TeX Live scheme f [ ] TeX Live medium scheme g [ ] TeX Live minimal scheme h [ ] TeX Live for Omega users i [ ] teTeX scheme j [ ] XML typesetting scheme
|
Rysunek 4 pokazuje menu „Wybór schematów”. Schematy to obszerne zestawy pakietów, przeznaczone do wstępnego wyboru instalowanych komponentów. Mamy tu schematy do instalacji: podstawowej (basic), typowej (medium) i pełnej (full; jest ona domyślna), pozostałe przygotowano z myślą o wybranych grupach użytkowników (np. GUST i GUTenberg przygotowały schematy dla swoich członków) lub zastosowaniach (np. XML lub Omega).
Wstępnie wybrane schematy można modyfikować. W skład ,schematów” wchodzą tzw. „kolekcje”, które można wybrać w kolejnych menu o nazwach: „Kolekcje standardowe” i „Kolekcje językowe” (rysunek 5). Kolekcje stanowią niższy poziom niż schematy, a same składają się z „pakietów”. Dopiero pakiety zawierają właściwe pliki makr, fontów itp. Jeśli chcemy dodać lub usunąć pakiet, to po instalacji właściwej użyjemy programu tlmgr (patrz część 6).
Domyślny układ katalogów opisano w części 2.3 na str. 9. Położenie domyślne całej instalacji (TEXDIR) różni się w Windows (%PROGRAMFILES%\texlive\2008) i w Unix (/usr/local/texlive/2008).
Głównym powodem, dla którego zmieniamy domyślne położenie TEXDIR, może być brak uprawnień. Aby zainstalować TEX Live, nie musimy być administratorem systemu, musimy jednak posiadać uprawnienia do zapisu w docelowym katalogu. Logiczną alternatywą może być wtedy instalacja w katalogu domowym, szczególnie wtedy, gdy będziemy jedynym użytkownikiem. Stosujemy tu zapis „~” do zaznaczenia takiego wyboru, np. ~/texlive/2008. Zalecamy stosowanie katalogu z nazwą odzwierciedlającą rok wydania, co pozwoli na zainstalowanie obok siebie różnych wydań TEX Live.
Zmiana TEXDIR w programie instalacyjnym zmieni także ścieżki katalogów określone przez zmienne TEXMFLOCAL, TEXMFSYSVAR i TEXMFSYSCONFIG.
TEXMFHOME jest zalecanym położeniem dla prywatnych makr i fontów użytkownika. Domyślnym katalogiem jest ~/texmf. W odróżnieniu od TEXDIR, znak ~ jest zachowywany w generowanych plikach konfiguracyjnych, ponieważ w wygodny sposób odnosi się do katalogu domowego podczas każdego uruchamiania programów. Znak ten rozwijany jest do zmiennej $HOME w Unix i %USERPROFILE% w Windows.
|
<P> use letter size instead of A4 by default: [ ]
<F> create all format files: [X] <D> install font/macro doc tree: [X] <S> install font/macro source tree: [X] <L> create symlinks in standard directories: [ ] binaries to: manpages to: info to:
|
Rysunek 6 pokazuje menu (w trybie tekstowym) z dodatkowymi opcjami. Warto tu wspomnieć o trzech z nich:
